Na dębowym stole gruby plik maszynopisu spięty czarnym klipsem, wsunięty w szarą kopertę, a obok jedna wydrukowana książka w gładkiej zielonej okładce

Self-publishing czy wydawnictwo?

4 lis 2026 · 9 minut

Czym różni się wydanie książki samemu od wydania w wydawnictwie, ile autor zarabia w każdej z tych dróg i po czym poznać ofertę, która tylko udaje wydawnictwo.

Tekst jest skończony. Przeczytało go kilka osób i każda mówi mniej więcej to samo: to powinno się ukazać. Tylko jak? Jedni radzą wysłać maszynopis do wydawnictwa i uzbroić się w cierpliwość. Drudzy machają ręką, że dziś wydaje się samemu i nikt nie musi Ci na to pozwalać.

Obie rady są dobre, tylko dla innych ludzi i innych książek. Cała różnica sprowadza się do tego, kto wykłada pieniądze i kto potem sprzedaje książkę. Kiedy to sobie poukładasz, wybór zwykle przestaje być trudny.

Self-publishing: co to znaczy

Self-publishing
wydanie książki bez wydawnictwa, własnym nakładem. Autor jest wtedy wydawcą: sam płaci za przygotowanie i druk, sam decyduje o tekście, okładce i cenie, a potem sam sprzedaje.

Po polsku mówi się na to wydanie własnym sumptem albo nakładem autora. Angielskie słowo przyszło do nas niedawno. Sama rzecz jest za to stara jak druk: tomiki wierszy i wspomnienia ludzie wydawali za swoje pieniądze na długo przed internetem.

Samemu nie znaczy w pojedynkę. Korektę, skład czy okładkę i tak zwykle robi ktoś inny. Różnica polega na tym, że to Ty go wybierasz i Ty mu płacisz.

Jak wydać książkę w wydawnictwie

Wydawnictwo bierze od Ciebie prawo do wydania tekstu, a całą resztę robi na swój koszt. Płaci za redakcję, korektę, okładkę i druk, rozsyła książkę do hurtowni i księgarń, a Tobie wypłaca honorarium od sprzedanych egzemplarzy. Nie wykładasz ani złotówki. Tyle w teorii. W praktyce najtrudniej o to, żeby ktoś w ogóle chciał Twoją książkę wydać.

  1. Skończ i popraw tekst. Do wydawcy idzie książka napisana do ostatniej strony i przeczytana przez kogoś spoza rodziny, a nie pierwsza wersja.
  2. Wybierz wydawnictwa, które wydają podobne książki. Kryminał wysłany do wydawcy poezji nie ma szans, choćby był znakomity. Stań w księgarni przy półce ze swoim gatunkiem i spisz, kto wydaje to, co tam leży.
  3. Sprawdź na stronie wydawnictwa, jak przyjmuje teksty. Wiele wydawnictw ma zakładkę z propozycjami wydawniczymi i pisze, czego oczekuje: zwykle streszczenia, fragmentu albo całości i kilku zdań o autorze. Wysyłasz dokładnie to, o co proszą.
  4. Wyślij do kilku naraz i czekaj. Odpowiedź przychodzi po tygodniach, częściej po miesiącach. Bywa, że nie przychodzi wcale, i to też jest odpowiedź.
  5. Przeczytaj umowę, zanim ją podpiszesz. Na co patrzeć, piszemy niżej, przy wydawnictwach, które chcą pieniędzy od autora.

Debiutantowi nie jest łatwo i nie ma co udawać, że jest inaczej. Wydawnictwa dostają dużo więcej tekstów, niż są w stanie wydać, i chętniej biorą nazwiska, które już się sprzedają. Odmowa często nie mówi nic o samej książce. Znaczy tylko tyle, że nie zmieściła się w czyimś planie wydawniczym.

Ile zarabia autor: wydawnictwo i self-publishing

Weźmy przykład. Pani Joanna, nauczycielka historii z Kalisza, napisała kryminał, którego akcja dzieje się w jej mieście. W formacie zwykłej powieści wyszło 256 stron. W księgarni taka książka kosztowałaby około 45 zł.

Najpierw wydawnictwo. Honorarium to zwykle 8 do 12 procent, tylko że prawie nigdy od ceny z okładki. Liczy się je od kwoty, za którą wydawca sprzedaje książkę hurtowni, już po rabatach, a to często o jedną trzecią mniej. Przy 10 procentach pani Joanna dostaje od każdego sprzedanego egzemplarza około 2,50 do 3 zł. Nie płaci za nic, ale też niewiele z tego ma, dopóki książka nie sprzeda się w tysiącach.

Teraz to samo bez wydawnictwa. Druk dwustu egzemplarzy w miękkiej okładce kosztuje około 1600 zł bez VAT, czyli mniej więcej 8 zł za książkę. Tak wyglądały ceny w listopadzie 2026 roku. Przyjmijmy, że redakcja, korekta, skład i projekt okładki pochłoną kolejne 3000 zł. Razem 4600 zł, i to z góry, zanim ktokolwiek kupi pierwszą książkę.

Gdy pani Joanna sprzeda książkę za 45 zł na spotkaniu w bibliotece albo przez własną stronę, całe 45 zł trafia do jej kieszeni, bo druk zapłaciła wcześniej. Wydatki wracają mniej więcej po setnej sprzedanej książce. Przy stu siedemdziesięciu ma już około 3000 zł zysku, przed podatkiem i bez kosztów wysyłki.

WydawnictwoSelf-publishing
Kto płaci za przygotowanie i drukwydawcaautor, w przykładzie około 4600 zł
Ile autor ma ze sprzedanej książkiokoło 2,50 do 3 złcałą cenę, 45 zł, gdy sprzedaje bez pośredników
Kiedy autor wychodzi na swojenic nie wykładapo około 100 sprzedanych egzemplarzach
Ile trzeba sprzedać, żeby autor zarobił 3000 złokoło 1100 egzemplarzyokoło 170 egzemplarzy
Kto sprzedajewydawca, przez hurtownie i księgarnieautor

Jeden haczyk. Księgarnia, która weźmie książkę pani Joanny, też zatrzyma sobie sporą część ceny, więc z 45 zł zostanie wyraźnie mniej. Najlepiej zarabia się na tym, co autor sprzeda sam, z ręki do ręki.

Sto siedemdziesiąt brzmi dużo lepiej niż tysiąc sto, ale tylko wtedy, gdy wiesz, komu te książki sprzedasz. Więcej przykładów i stawek zebraliśmy w tekście o tym, ile zarabia autor na jednej książce, a pełny rachunek kosztów w poradniku o tym, ile kosztuje wydanie książki samemu.

Self-publishing w Polsce: co robisz sam

Wydając samemu, robisz to, czym w wydawnictwie zajmuje się kilka osób. Brzmi groźnie. W praktyce część da się komuś zlecić, a formalności załatwia się raz, przy pierwszej książce.

  • Redakcja i korekta. Tu nie oszczędzaj. Czytelnik wybaczy skromną okładkę, ale literówki co drugą stronę już nie. Orientacyjne stawki znajdziesz we wpisie o tym, ile kosztuje redakcja i korekta.
  • Skład i okładka. Skład to ułożenie tekstu na stronach tak, jak będzie wydrukowany. Możesz go zlecić razem z okładką albo zrobić samemu, jeśli masz cierpliwość i oko.
  • Numer ISBN. Nie jest obowiązkowy i nic nie kosztuje, tak mówią zasady nadawania ISBN Biblioteki Narodowej. Przyda się w księgarniach i hurtowniach, a VAT na książkę drukowaną i tak wynosi 5%, według załącznika nr 10 do ustawy o VAT. Krok po kroku opisujemy to w tekście o tym, jak zdobyć numer ISBN.
  • Egzemplarze obowiązkowe. Wydawca, czyli w tym wypadku Ty, wysyła bezpłatnie część nakładu do bibliotek. Ile sztuk i dokąd, zależy od nakładu, a wszystko rozpisujemy we wpisie o egzemplarzu obowiązkowym.
  • Druk. Drukarnie cyfrowe drukują krótkie serie, niektóre od jednej sztuki, inne od dziesięciu. Nikt nie każe Ci trzymać tysiąca książek w garażu.
  • Sprzedaż. Spotkania autorskie, własna strona, księgarnie internetowe, które biorą książki od autorów, albo lokalna księgarnia, do której można przyjść z kryminałem o jej mieście. Do tego dochodzą formalności: firma, VAT i paragon. Opisujemy je w poradniku o tym, jak sprzedawać własną książkę.
Osiem książek na ciemnym drewnianym blacie przy szarej ścianie: trzy stoją brzegami kartek do przodu, dwie opierają się o nie, trzy leżą w stosie, obok roślina w białej doniczce
Pierwszy nakład może być mały. Dodruk zamawia się wtedy, gdy widać, jak szybko schodzą pierwsze egzemplarze.

Wbrew pozorom druk to dziś najmniejszy kłopot. Prawdziwa praca zaczyna się potem, kiedy dwieście książek stoi w kartonach w przedpokoju i czeka na czytelników. Kto zaczyna od zera, znajdzie całą drogę rozpisaną w tekście o tym, jak wydać książkę samemu.

Wydawnictwo, które chce pieniędzy od autora

Jest jeszcze trzecia droga i często trafiają na nią debiutanci zmęczeni czekaniem. Wysyłają tekst, mijają tygodnie, aż w końcu przychodzi entuzjastyczny list: książka jest świetna, wydamy ją, prosimy tylko o udział w kosztach.

Nazywa się to współfinansowaniem albo wydaniem z dopłatą. Samo w sobie nie musi być oszustwem, bo niektóre małe wydawnictwa naprawdę dzielą się w ten sposób ryzykiem z autorem. Często jednak płacisz jak przy wydaniu samemu, a zarabiasz jak w wydawnictwie. Kiepski interes. Zanim cokolwiek podpiszesz, zestaw taką ofertę z rachunkiem pani Joanny.

Co sprawdzić w umowie

Zapytaj wprost: ile płacisz i za co dokładnie, ile egzemplarzy powstanie i czyje będą, od jakiej kwoty liczony jest Twój procent i na ile lat oddajesz prawa do tekstu. Jeśli na któreś z tych pytań nie ma jasnej odpowiedzi na piśmie, nie podpisuj.

Self-publishing czy wydawnictwo: co wybrać

Zacznij od pytania, kto ma tę książkę przeczytać i skąd się o niej dowie.

Samemu wydaje się z sensem wtedy, gdy znasz swoich czytelników albo przynajmniej wiesz, gdzie ich szukać. Wspomnienia dla rodziny, historia wsi, poradnik dla ludzi, którzy i tak przychodzą na Twoje szkolenia, kryminał z miasta, w którym wszyscy się znają. Wydawnictwo takiej książki raczej nie weźmie, bo jej rynek jest dla niego za mały. Dla Ciebie wystarczy w zupełności.

Wydawnictwo ma przewagę tam, gdzie liczy się półka w dużej księgarni. Powieść gatunkowa dla szerokiego grona, autor bez zaplecza w internecie i bez kilku tysięcy złotych na start: tu wydawca daje coś, czego samemu nie zbudujesz. Potrzebna jest tylko cierpliwość, bo od podpisania umowy do premiery potrafi minąć rok i więcej.

Jedno nie wyklucza drugiego. Sporo autorów najpierw wysyła tekst do wydawców, a po kilku miesiącach ciszy wydaje go na własną rękę. Bywa i odwrotnie. Przy książce pisanej dla konkretnych ludzi nie widzimy jednak powodu, żeby czekać rok na czyjąś zgodę.

Najczęstsze pytania

To wydanie książki samemu, bez wydawnictwa. Autor płaci za przygotowanie i druk, decyduje o treści, okładce i cenie, sam sprzedaje egzemplarze i cały zysk trafia do niego.

Wybierz wydawnictwa, które wydają książki podobne do Twojej, i sprawdź na ich stronach, jak przyjmują propozycje. Wyślij to, o co proszą, zwykle streszczenie i fragment albo cały tekst. Na odpowiedź czeka się długo, a brak odpowiedzi zwykle oznacza odmowę.

Opłaca się wtedy, gdy wiesz, komu sprzedasz książkę. W przykładzie z tego tekstu koszty przygotowania i druku 200 egzemplarzy wracają po mniej więcej stu sprzedanych książkach. Bez pomysłu na sprzedaż nawet tani druk kończy się kartonami w piwnicy.

W zwykłej umowie wydawniczej tak: wydawca pokrywa wszystkie koszty i płaci autorowi honorarium od sprzedaży, czasem także zaliczkę. Gdy wydawnictwo prosi autora o pieniądze, jest to wydanie z dopłatą i trzeba je porównać z wydaniem samemu.

Zazwyczaj kilka złotych. Procent honorarium liczy się najczęściej od ceny, za którą wydawca sprzedaje książkę hurtowni, a nie od ceny z okładki. Przy książce za 45 zł wychodzi mniej więcej 2,50 do 3 zł od egzemplarza.

Czytaj dalej