
Jak zrobić książkę kucharską?
Rodzinne przepisy jako prawdziwa książka: jak je spisać i sprawdzić, sfotografować potrawy, złożyć projekt w Canvie albo Wordzie i którą oprawę wybrać do kuchni.
W wielu domach leży w szufladzie taki zeszyt. Okładka przetarta na rogach, kartki poplamione masłem, a między nimi wciśnięte luźne karteczki z ciastem od sąsiadki. Pismo mamy albo babci, czasem trzech różnych osób.
W końcu ktoś przy niedzielnym obiedzie mówi: trzeba by to przepisać, zanim się rozleci. A skoro przepisać, to może od razu zrobić z tego książkę, po jednej dla każdego? Da się to zrobić na zwykłym komputerze, bez żadnego wydawnictwa. Sam druk trwa kilka dni. Najwięcej czasu zajmą przepisy babci, bo część trzeba będzie ugotować na próbę.
Zeszyt z przepisami babci: od czego zacząć
Od kopii. Zanim cokolwiek zaczniesz przepisywać, sfotografuj albo zeskanuj każdą stronę zeszytu, także te z dopiskami na marginesie. Wystarczy telefon, byle kartka leżała płasko, a w pokoju było jasno. Gdyby ktoś wylał kawę na oryginał, zostanie kopia. Przyda się też później, bo kawałek prawdziwego pisma babci w książce wzrusza bardziej niż najładniejsza czcionka.
Weźmy przykład. Pani Krystyna ma zeszyt po mamie: około siedemdziesięciu przepisów, od żurku po sernik na Wigilię. Chce, żeby na Boże Narodzenie każde z rodzeństwa i każde z dorosłych dzieci dostało własny egzemplarz. Wychodzi piętnaście książek.
Przepisywanie idzie jej szybko. Gorzej z tym, co mama notowała po swojemu: „mąki ile weźmie”, „szklanka cukru”, „piec, aż się zrumieni”. Mama wiedziała, o którą szklankę chodzi. Wnuczka nie będzie wiedziała.
Rada jest jedna i nie ma od niej wyjątków: każdy przepis, którego nie znasz na pamięć, ugotuj przed drukiem. Zważ mąkę, zmierz szklankę w mililitrach, zapisz temperaturę piekarnika i czas. Kilka weekendów przy garnkach oszczędzi komuś zakalca za dziesięć lat. A jeśli żyje jeszcze ktoś, kto pamięta, jak to robiła babcia, zadzwoń. Z takich rozmów bierze się najlepszy materiał do książki.
Jak zrobić książkę z przepisami: układ strony
Najprościej tak: jeden przepis na jednej stronie albo na dwóch stronach obok siebie. Przepis, który zaczyna się na prawej stronie i kończy po odwróceniu kartki, w kuchni potrafi zdenerwować. Ręce są w mące, a tu trzeba przewracać.
Każda strona z przepisem niech ma ten sam porządek. Po trzecim przepisie czytelnik szuka wzrokiem w tym samym miejscu i już się nie gubi.
- Nazwa. Taka, jak mówiło się w domu. „Placek cioci Zosi” powie więcej niż „ciasto drożdżowe ze śliwkami”.
- Ile porcji i ile czasu. Dwie krótkie informacje pod nazwą, zanim ktoś zacznie gotować.
- Składniki w kolejności użycia. W gramach i mililitrach, a obok, jeśli chcesz, w łyżkach i szklankach.
- Kroki z numerami. Jeden krok, jedna czynność.
- Dopisek. Skąd przepis, kto go robił, na jakie święta. Dwa, trzy zdania.
Przepisy ułóż w rozdziały tak, jak się ich szuka przy kuchni: zupy, obiady, ciasta, przetwory. Na początku spis treści. Kilka stron wstępu o rodzinie i parę starych zdjęć z kuchni zmieniają zbiór przepisów w kronikę domu.
Zdjęcia potraw
Aparat za kilka tysięcy nie jest potrzebny. Telefon wystarczy, jeśli fotografujesz w dzień przy oknie i bez lampy błyskowej. Światło z okna, padające z boku albo zza talerza, wydobywa parę nad zupą i chrupiącą skórkę. Lampa kuchenna wieczorem daje żółte, płaskie zdjęcia, których potem nie uratuje żaden program.

Fotografuj od razu po ugotowaniu, na talerzu, na którym to danie naprawdę podaje się w domu. Placek z blachy dobrze wychodzi z góry, a kawałek tortu z boku, bo wtedy widać warstwy. Nie każdy przepis potrzebuje zdjęcia: daj je potrawom, których nikt poza rodziną nie zna. Schabowego każdy sobie wyobrazi.
Zdjęcie z telefonu ma zwykle dość pikseli na całą stronę A5, chyba że przeszło przez komunikator, który po drodze je zmniejsza. Jak sprawdzić, czy zdjęcie nadaje się do druku, wyjaśniamy w tekście o rozdzielczości zdjęć do druku.
Jak zrobić książkę kucharską na komputerze
Wystarczy Canva w przeglądarce albo Word. Ważniejsze od wyboru programu jest jedno ustawienie na samym początku: rozmiar strony. Od pierwszej kartki ma to być format książki, a nie A4, które Word podsuwa sam.
Canva: książka kucharska z szablonu
Canva ma gotowe szablony stron z przepisami i okładek. Zacznij od pustego projektu we własnym rozmiarze, czyli w formacie książki, na przykład A5 (148 × 210 mm). Dopiero potem wybierz szablon, który Ci się podoba, i popraw go pod ten rozmiar. Każda następna strona to kopia pierwszej, tylko z innym tekstem i zdjęciem, więc układ trzyma się sam.
Uważaj na brzegi. Zdjęcie albo tło, które ma dochodzić do krawędzi kartki, rozciągnij trochę poza nią, na spad, czyli kilka milimetrów zapasu, który drukarnia potem odcina. Tekst trzymaj dalej od brzegu. Plik pobierasz jako PDF do druku i zaznaczasz znaczniki przycięcia i spady, bo według pomocy Canvy ta opcja jest domyślnie wyłączona. Całą drogę od szablonu do pliku opisujemy w tekście o tym, jak zrobić książkę w Canvie.
Word
Word sprawdzi się przy książce, w której więcej jest tekstu niż zdjęć. Ustawiasz rozmiar strony, marginesy i numerację, a na końcu zapisujesz plik jako PDF. Jak to zrobić, żeby drukarnia przyjęła plik bez poprawek, pokazujemy w poradniku o składzie książki w Wordzie.
W obu programach pilnuj liczby stron. Przy oprawie szytej nićmi zwykle musi dzielić się przez cztery, przy spirali i zwykłym klejeniu wystarczy parzysta. Brakujące strony to dobre miejsce na kartki w linie: kolejne pokolenie dopisze tam swoje przepisy.
Spirala, miękka czy twarda oprawa
Do kuchni najlepsza jest spirala. Książka na spirali leży otwarta na blacie bez przyciskania kubkiem i da się ją złożyć okładką do tyłu, tak że zajmuje miejsce jednej strony. Miękka oprawa klejona kosztuje mniej, ale gruba książka sama się w niej przymyka, a rozłożona na siłę potrafi pęknąć w grzbiecie. Twarda oprawa szyta nićmi wygląda najpoważniej i przetrwa dziesięciolecia. Tylko że do garnków jej szkoda.
Przy spirali poproś o folię na okładce z obu stron. Wtedy tylna okładka też jest zabezpieczona, a plamę po sosie zetrzesz wilgotną ściereczką.
Wróćmy do pani Krystyny. Jej książka ma format A5, 100 stron i kolorowe zdjęcia na matowym papierze kredowym 150 g, czyli gładkim i grubym, na którym zdjęcia wychodzą ostro. Tyle kosztuje jeden egzemplarz:
| Oprawa | 10 egzemplarzy | 50 egzemplarzy | 100 egzemplarzy |
|---|---|---|---|
| Spirala, okładka w folii z obu stron | nie opłaca się | około 40 zł | około 22 zł |
| Miękka, klejona | około 110 zł | około 25 zł | około 14 zł |
| Twarda, szyta nićmi | około 240 zł | około 46 zł | około 25 zł |
Kwoty są za jedną książkę, bez VAT i w zaokrągleniu. Tak wyglądały ceny w listopadzie 2026 roku. Przy kilkunastu sztukach różnice między drukarniami bywają duże, więc zapytaj o cenę w dwóch, trzech miejscach, także w najbliższej drukarni cyfrowej.
Pani Krystyna patrzy na ceny dla dziesięciu sztuk i robi wielkie oczy. Dziesięć książek w miękkiej oprawie to razem około 1100 zł. Pięćdziesiąt kosztuje niewiele więcej, około 1260 zł. Przygotowanie druku i oprawy kosztuje tyle samo bez względu na to, ile książek powstanie. Przy dziesięciu sztukach na każdą przypada duży kawałek tego kosztu. Przy spirali ten kawałek jest jeszcze większy, dlatego w tabeli zaczyna się ona od pięćdziesięciu sztuk. Szerzej piszemy o tym w tekście ile kosztuje wydrukowanie książki.
Nikt nie musi od razu drukować pięćdziesięciu. Pani Krystyna dopytuje jednak dalszą rodzinę, zanim zdecyduje, bo przy takiej wycenie kilka dodatkowych egzemplarzy prawie nic nie zmienia w rachunku.
Przy dwóch, trzech sztukach sprawdź też fotoksiążkę z serwisu internetowego. Drukuje się ją od jednego egzemplarza, tylko projekt robisz w ich kreatorze.
Książka kucharska dla dzieci
To hasło znaczy dwie różne rzeczy. Pierwsza to książka, którą dzieci robią same: rysują potrawy i dyktują przepis tak, jak go rozumieją („mieszasz, aż się zrobi gładko”). Rysunki wystarczy zeskanować albo sfotografować i wstawić do projektu jak zwykłe zdjęcia. Dla dziadków na święta nie ma lepszego prezentu i nikt nie będzie się czepiał gramów.
Druga to książka dla małego kucharza. Tu długi opis przegrywa z dużym zdjęciem każdego kroku. Do tego duża czcionka i wyraźny znak przy przepisach, przy których musi być dorosły: nóż, piekarnik, gorący tłuszcz. A jeśli na zdjęciach kroków widać ręce samego dziecka, książka od razu robi się jego.
Jak wydać książkę kucharską
Jeśli książka trafi tylko do rodziny, żadnych formalności nie ma. Drukujesz, rozdajesz i tyle. Inaczej, gdy chcesz ją sprzedawać, choćby na kiermaszu w kole gospodyń.
- Numer ISBN. Nie jest obowiązkowy, ale księgarnie zwykle o niego proszą. Jest bezpłatny, przydziela go Biblioteka Narodowa przez serwis e-ISBN. VAT na książkę drukowaną wynosi 5%, z numerem i bez niego, tak mówi załącznik nr 10 do ustawy o VAT. Wszystkie kroki opisujemy we wpisie o tym, jak zdobyć numer ISBN.
- Przepisy z cudzych książek i blogów. Według art. 1 ust. 2¹ ustawy o prawie autorskim chroniony jest sposób wyrażenia, a metody już nie. Sposobu na sernik nikt więc nie ma na wyłączność, ale cudzy opis przepisany słowo w słowo i cudze zdjęcie są już chronione. Pisz po swojemu i fotografuj sam. Więcej w tekście o zdjęciach, fontach i cytatach w książce.
Książka z przepisami na prezent
Taka książka zwykle powstaje pod konkretny dzień: święta, okrągłe urodziny mamy, ślub wnuczki. I tu łatwo się przeliczyć. Drukarnie liczą termin od dnia, w którym zaakceptują pliki, a nie od dnia, w którym je wyślesz. Spirala albo miękka oprawa to zwykle około tygodnia roboczego, twarda nawet trzy tygodnie, do tego dochodzi kurier.
Pani Krystyna liczy więc od końca. Pliki gotowe w połowie listopada, przepisy sprawdzone w październiku, zeszyt zeskanowany jeszcze latem. Najdłużej trwa gotowanie i wypytywanie rodziny.
Na pierwszej stronie zostaw miejsce na dedykację, wpisaną ręcznie w każdym egzemplarzu albo wydrukowaną dla wszystkich. Inne pomysły zebraliśmy w tekście o tym, jak zrobić książkę na prezent.


